Attraverso il tempo ho sentito il tuo arrivo, come un peso che mi ha fatto male senza ancora apparire. Tutto il fiato preso dall’ossigeno del mondo da quando nacqui, non bastò a riempirmi i polmoni, quando ti vidi mostrare dinanzi a me quel passo leggero e lungo, e i capelli dondolanti, da quella testa che il tuo fragile corpo teneva sulle spalle. E tu sei li, finalmente, lì dinanzi a me, solo pochi metri. Ti chiamai e dentro non potevo gioire a quella visione perchè dovevo andare via. Quanti pochi secondi per una cosa che ho atteso tutta la vita. O Dio.
Zot mos na len pa shpi. Edhe pse shpinë e kena braktisë, aty jetojmë në shpinë që na ke dhanë qysh se jena le. Zot ti je shpia jonë në qiell por Shkodra asht shpija jonë në tokë. Tash në kjoftë se don me na marrë me vedi, na e merr shpinë e ne na njit në qiell, se në tokë pa shpinë tonë nuk mund të jetojmë ma kurrkund. Ka do ditë që kam heshtë me mujtë me gjetë fjalët. Ka nji jetë që lutem për tanë botën, por tash do ditë pa lot lutem për shpinë ku na ke le.
Pushon dialogun e mbrendshëm dhe nuk mendohet ma asgja. Kështu kanë kalojnë vite të pazashme nën hundë tue pa me habi se si koha i nënshtrohet ajrit. Mandej frymëmarrja bahet e qetë dhe e thellë, derisa nuk merret frymë ma. E gjithë flaka njitet në trup si në nji shkallë derisa mbërrin në krye. Takimi me miq të panjoftun që tundin flamuj të portogaltë mbi kodrën që dielli rreh pritueshëm. Takimi vjen por ata nuk flasin, ata janë aty edhe ju jeni aty. Nalt në maje të kodrës bjen nji kumonë, fryn pak erë, nji fllad i mbushun me kohën që asht mbledhë mbi bar. Kurrkush nuk flet, as merr frymë, thjesht njiten kadalë si të kurdisun në drejtim të tingullit të ambël. Kumbulla të kuqe të shkurta krijojnë shtegun ku shkelin kambët. Qielli asht plot me yje të çuditshëm edhepse asht ditë, ky diell i vaktë gati i shuem përkëdhel butësisht kokat e qethuna ashtu si rrumbullaksinë e kësaj kodre. Derisa njiten në maje. Kumona nuk asht aty ndërsa tingulli po. Yjet nisin me ra si borë mbi tokë, tue u derdhë si qese dritet, kodra mbulohet nga nji bardhësi mjegullet kambët shkelin tash mbi te. Të gjithë ulen rreth diellit por askush nuk e sheh tjetrin. Nuk flet askush, askush nuk merr frymë. Atëherë dielli shlpan mjegullën dhe njerëzit. Tingulli lëshohej prej diellit, por mbasi ndihet rënkimi i tij i fundit mjedisin e pllakos heshtja. Mbas pak rrethi i njerzve çohet peshë e hyp sërish në qiell. Yjet zhduken, koha rrjedh prej drites së tij, kodra asht zbrazë. Mbas shumë kohësh kur të bahen po aq njerëz sa dielli prapë me u shue mbi ta, ka me ndodhë i njajti ritual, deri kur të mos mbesin ma asnji njeri që ndigjon tingullin e diellit që shuhet. Ateherë dielli nuk do të kishte ma kuptim me zbritë mbi kodër, por do të fikej siç fiket nji dritë e mugët mbasdite vonë, para se me ra mbramja.
Unë: Zemra jeme, sa rrugë ende me ba kësaj botet, duhet pra qe ti me pa afër e larg e mos me u disprue, zemra jeme bashkë kena provue zjermin, ujin, token, driten, kena mujtë me durue gjithcka njerzore. Çka ke tash që dridhesh? Jena ende si zogu në kafaz zemra jeme, asgja e re, si gjithnji. Kur ka ra shi, bore e mjegull kena kenë gjithnji bashkë kena pa mrekullitë e fshehuna prej dritës, kena pa edhe dritën zemra jeme, deri tash atë dritë që kena lëshue bashkë mbi drita të tjera. Po çka ke pra zemra jeme pse nuk të kënaq drita e mbrendshme po don me lëshue ndër kafaze të tjera, ku pulsojnë zogj të friksuem, që ndrisin veç kur u bjen drita e madhe ase kur ndriçohen prej të tjerave, që drita e madhe i ndriçon sipërfaqsisht?
Me dashtë, tha Zoti e atëherë, kupa e qiellit u trand, engjëjt çuen krenat të habitun, yjet nisen me pulsue prej drojes si zemrat e zogjve që ende nuk janë krijue, ngjyrat humbën shkëlqimin, drita u mpak, errsina u drodh, gjithçkasë iu hoq tanësia, shkretinë në hapësinën e fjetun, përkulje. E kur Zoti thotë fjalë të reja ajo çka Ai ka krijue i përshtatet fjalëve, vullnetit të tij. Por fjala me dashtë nuk asht thjesht nji fjalë e re, asht nji fjalë që të merr shkëlqimin, asht nji fjalë pa përmasa, e hapësina e njeh mirë përmasën, ndaj ajo asht përkulshme tashma, prej fjalës me dashtë.
Në botën shqiptare të kulturës, ndodhin përditë gjana të habitshme, ku nuk dihet kur duhet me fillue me pasë turp e kur me të ardhë marre. Hajt se kur shumica e atyne që i bajnë gafat janë njerëz që nuk marrin vesht prej kësaj pune, por kur sheh se edhe njerëz me shkollë, me kulturë, nxitun prej sdiseçahit, me ia këputë katundit tanë ditën e lume, unë këtë nuk mundem me e marrë vesht.
Harapi i Beledijes (histori e ndigjueme në Shkodër për nji pikturë të Kolë Idromenos)
Personi për të cilin po flasim, njihet si Harapi i Beledijes (Harapi i Bashkisë së Shkodrës) ka hi në legjndë. Thuhet Harapi i cili thirrej kështu prej shkodranve ngaqë ishte zezak, ndoshta etiopas, ishte adjutanti i Hasan Riza Pashës. Ky njeri me portretin e tij frikshëm, sa herë kalonte rrugicave të Shkodrës krijonte panik dhe gjithnji gratë mbyllnin kanatet e dritoreve. Edhe sot në Shkodër, fëmijët praktikojnë nji lojë mes tyre, njeni nga fëmijët përplas shuplakat para syve të shokut duke i thanë shprehjen: “A e ke frikë Harapin?” Ekziston nji pikturë që asht realizue nga Idromeno në nji prej mejhaneve, afër Prefekturës së sotme, ku Harapi pinte çajin e kamomilit i vetëm në nji kthinë të rezervuar të mejhanes. Idromeno ven bast me pronarin e mejhanes, se ai mund ti bante nji portret Harapit, gja e cila ishte pothuej e pamundun, sepse Harapi ishte mysliman dhe nuk lejonte askend as ta fotografonte e aq ma tepër ta pikturonte. Por Idromeno me miqtë e tij i bajnë një “kurth” Harapit.
Afër krejt afër, me ty, shtri në ty, me ty njitë në ajrin që rrethon lëkuren tande, në aroma oborresh të harrueme, ma përshkojnë zemren mijëra ngjyra, fryma jote deh avujt e mbramjes që bjen mbi natën e zezë. Vec une e ti ndër netë qe i qeshin qiejve. Pyjet përjashta përkulen prej erës, bota e madhe ka fjetë ndërsa na bashkë krijojmë botën e vogël me dihatje kafshësh. A janë këto duert tona apo universi përkdhel pa pritue terrin e dhomës?
Nuk më mjafton me ba dashni me ty. Kënaqem si kush nuk din me të diftue, por prapë due ma tepër due atë që ndij, atë që kam me e futë në trupin tand a ti atë që ke me e futë në trupin tem, e prej aty me fluturue bashkë aty ku kurrkush nuk ka guxue.
Futen kadalë në retinë
Pamjet e ambla të gjallimit
E jeta thith tamblin e kujtimit
4.
Tambli që rrjedh prej tejet
Më mëkon, pa mëkatue
Mendja më del prej krejet
E nisi me fluturue si zogël
5.
A ta jap nji puthje jo mëkatare?
Jetës me iu gëzue si fëmija i vogël
Në shmang të burimit pa dalë huq
Për zemrën që piklon gjak të bardhë
E gjinin që rrjedh tamël të kuq
6.
Gjijtë e varun këtu kaherë
Pakefije po shterrin nji kah nji
I fundmi, larg, duket si derë
Si çinar i vjetër me rranjë të pacak
Dorën ma shtrin
Në hapsinë, si plak.
7.
A ta jap nji puthje jo tinzare?
Në emën të dashnisë që asht këputë
Dashnisë harkëtare
Dashnisë së butë e të vjetër
Që në shpirt mu përhap
Gjarpnushë
Si shkronjat në letër.
